StartupNL zorgt voor toegang tot…

Anne-Wil Lucas
VVD Tweede Kamerlid Anne-Wil Lucas

De VVD-fractie heeft tientallen gesprekken gevoerd met startups, investeringsfondsen, expatcentra, juridische en fiscale adviseurs en acceleratorprogramma’s. Met hen zijn de meest voorkomende problemen én mogelijke oplossingen geïnventariseerd. Met deze Agenda StartUpNL doen wij het kabinet voorstellen en suggesties om het vestigingsklimaat voor startups te verbeteren en vragen wij om een reactie op onze voorstellen.

Het kabinet heeft 17 maart 2014 de kabinetsreactie op #StartupNL gepubliceerd. Met de reactie komt het kabinet grotendeels tegemoet aan de voorstellen die zijn gedaan in #StartupNL.

Nieuwe producten en diensten leiden tot nieuwe bedrijven en werkgelegenheid. Van de banengroei in Nederland komt 60% van startende bedrijven, waarbij techno-starters voor vier keer meer banen zorgen dan ‘gewone’ startende ondernemers (OESO). Veel van deze technologische starters (na hier: startups) hebben de potentie om snel te kunnen groeien. Ze ontwikkelen producten en diensten waarmee ze de wereldmarkt veroveren en kunnen bijdragen aan grote maatschappelijke uitdagingen van klimaatverandering tot het betaalbaar houden van onze zorg. Zij kunnen helpen de ambities van dit kabinet onder het motto ‘Global Challenges, Dutch Solutions’ waar te maken.

Waarom dit plan?
In Nederland blijven de private investeringen in R&D achter en lukt het ons nog onvoldoende kennis te vertalen in nieuwe producten en diensten. Juist innovatieve startups kunnen hieraan een belangrijke bijdrage leveren. Tegenover de grote kansen die zij bieden voor de samenleving en de economie staan grote risico’s voor de individuele ondernemer. Die investeert vaak fors en soms jarenlang in productontwikkeling, voordat hij de markt op kan.

Met innovatieve starters –ook wel technostarters genoemd- bedoelen wij bedrijven die recent zijn opgestart en waarbij een groot deel van de bedrijfsactiviteit R&D-gerelateerd is. Startups worden vaak in één adem genoemd met starters, snelgroeiende mkb’ers of ondernemers in het algemeen. Maar een startup is hierbinnen een specifieke categorie. In Silicon Valley –waar vele startups zijn uitgegroeid tot grote, succesvolle bedrijven- is de volgende definitie in gebruik: ‘a startup is an organization formed to search for a repeatable and scalable business model’. Het verschil met een bedrijf is dat de oprichters van startups erkennen dat ze nog aan het zoeken zijn naar hun business model en de strategie om te schalen, terwijl een bedrijf al haar product en business model heeft geconsolideerd.

Vanwege de grote potentiële bijdrage van startups aan onze economie wil de VVD-fractie het ondernemersklimaat voor deze ondernemers verbeteren. Uit gesprekken met startups en investeerders blijkt dat we niet ten volle de potentie benutten van hun ideeën en producten, omdat veel startups de eerste fase van hun bedrijfsontwikkeling niet doorkomen. Soms omdat hun plannen niet goed genoeg zijn, maar helaas vaak omdat ze tegen barrières oplopen. Die barrières willen wij weg halen.

Wij willen meer innovatieve starters tot wasdom laten komen en meer buitenlandse startups naar Nederland halen. Dat zal niet voor iedere individuele startup een garantie voor succes zijn, maar als we meer startups kunnen laten uitgroeien tot volgroeide onderneming, dan verdienen we de investering dubbel en dwars terug in extra economische groei, banen en simpelweg in nieuwe producten en diensten waar we allemaal van profiteren.

Onderzoeksbureau EIM schat het aantal startups op ruim 7000. Deze zorgen voor een werkgelegenheid van bijna 16.000 fte’s en een omzet van € 1,9 miljard. De gemiddelde bedrijfsgrootte is 2,2 fte.

Nederland is niet het enige land dat graag startups binnenhaalt. Ook wij als land concurreren op een wereldmarkt. Startups komen graag naar Nederland, maar wij zijn niet hun enige keuze. Zij zijn ongebonden en vestigen zich lang niet altijd in het land van herkomst. Ze maken een bewuste afweging voor een vestigingsland. Zij kijken daarvoor onder meer naar de regelingen op het gebied van ondernemingsrecht, fiscaliteit, innovatieklimaat, immigatiewetgeving en de aanwezigheid van acceleratorprogramma’s. Op basis daarvan kiezen sommigen heel bewust een land uit dat voor hen gunstig is. Als wij als Nederland tot de meest innovatieve economieën van de wereld willen blijven behoren, zullen we moeten zorgen dat die startups Nederland uitkiezen. Daarom is het zaak dat we in onze regelingen nog eens kritisch tegen het licht houden en afstemmen op hun wensen.

Geen ‘gewone’ ondernemers
We hebben in Nederland grofweg 900.000 bedrijven, die allen hun bijdrage leveren aan onze economie. De voorstellen in deze Agenda StartUpNL zijn gericht op innovatieve starters, die met nieuwe producten of diensten nieuw op de markt komen. Zij zijn niet gericht op een specifieke sector, deze starters bevinden zich namelijk in alle sectoren van de economie. Wel kennen zij specifieke startersproblematiek. Die willen we aanpakken, want wij denken dat hun potentie nog beter kan worden benut.

Veel landen als Frankrijk, Canada, het Verenigd Koninkrijk, maar bijvoorbeeld ook Chili hebben specifiek beleid ontwikkeld om het vestigingsklimaat voor startups te verbeteren. Nederland kan niet achterblijven.

Innovatieve startups hebben lef, nemen risico en barsten van de ambitie. Zij onderscheiden zich van ‘gewone’ ondernemers, omdat ze vaak een heel nieuw product in de markt zetten, fors investeren in de ontwikkeling van hun product voordat ze omzet kunnen gaan draaien, ze niet altijd een vastomlijnd bedrijfsplan hebben als ze beginnen, afhankelijk zijn van informele investeerders (aangezien banken de risico’s die deze bedrijfjes met zich meebrengen vaak niet kunnen of willen dragen), op een wereldwijde markt opereren, de ambitie hebben die wereldmarkt te veroveren en vaak voortkomen uit wetenschappelijk onderzoek of behoefte hebben aan specifieke technologische kennis.

Startups kenmerken zich ook door behoefte aan coaching en tips op het gebied van ondernemerschap. Ze zijn vaak inhoudelijk gedreven en focussen zich soms meer op hun product dan op hun bedrijf. Ze hebben daarom behoefte aan kennis en kunde van ervaren ondernemers en adviseurs. Er zijn initiatieven als StartUpBootcamp en Rockstart, maar ook de inbucators en acceleratorprogramma’s van universiteiten, hogescholen, lokale overheden en andere partijen die voorzien in die behoefte. Geweldige voorbeelden van succesvolle Nederlandse startups zijn Booking.com en WeTransfer. Maar ook op het gebied van life sciences en bijvoorbeeld watertechnologie zijn er prachtige voorbeelden. Helaas zijn er ook voorbeelden van innovatieve starters die ons land alweer verlaten hebben. Shapeways bijvoorbeeld. Een jong Nederlands bedrijf in 3D-printing dat naar de VS is vertrokken omdat daar meer investeerders actief zijn die bereid waren te investeren. Er is veel dat al deze startups bindt, maar er zijn ook grote verschillen tussen sectoren. Bijvoorbeeld tussen ICT en life sciences. In de Agenda StartUpNL zit een scala aan voorstellen en ideeën die aan de diversiteit van de doelgroep tegemoetkomt.

Incubator: broedplaats voor jonge startende bedrijven. Biedt over het algemeen huisvesting, coaching en een netwerk van contacten. Gericht op de pre-start en startfase.
Accelerator: programma waarin een bedrijf kan deelnemen na de startfase, om sneller te groeien. Biedt bijvoorbeeld hulp wat betreft het verkrijgen van financiering, juridische zaken en bedrijfsvoering.

Voorstellen
De voorstellen zijn soms simpel en soms verstrekkender van aard. Wij realiseren ons dat al deze voorstellen niet van vandaag op morgen gerealiseerd kunnen worden. We maken daarom onderscheid in voorstellen voor de korte termijn en voorstellen voor de langere termijn. Dit onderscheid is ook ingegeven door de financiële omstandigheden waarin Nederland verkeert: de voorstellen voor de korte termijn kunnen budgetneutraal worden ingevoerd. De voorstellen voor de langere termijn vergen een investering. Gezien de financiële omstandigheden en het onlangs gesloten Begrotingsakkoord vragen we op deze punten op dit moment alleen om een financiële doorrekening.

Willen wij de ambities uit het regeerakkoord ten aanzien van een innovatieve en toekomstgericht economie realiseren, dan hebben wij de hulp van deze bevlogen ondernemers hard nodig. Zij kunnen zorgen voor economische groei, banen én slimme oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Maar dan moeten wij hen wel aan ons binden.