Kennis

Toegang tot kennisInnovatieve startups zijn vaak kennisintensief. Voor de ontwikkeling van nieuwe producten of diensten is het van belang dat zij kunnen profiteren van de laatste inzichten uit de wetenschap en vakliteratuur. De toegang tot die kennis is voor hen cruciaal: in de informatiesamenleving waarin wij leven veranderen kennis en inzichten erg snel. En met verouderde inzichten is het moeilijk om innovatief te zijn. Het is voor startups dus van groot belang dat zij een gemakkelijke en snelle toegang hebben tot kennis. Veel startups hebben die toegang niet of in veel te beperkte mate. Nadat een innovatieve starter is afgestudeerd of gepromoveerd verliest hij de toegang tot de kennisbronnen van de universiteit. Daarbij is het erg duur om zelf toegang te krijgen tot een voldoende brede selectie aan kennis.

Ook de octrooien die bij universiteiten, kennisinstituten en instituten voor toegepast onderzoek op de plank liggen vormen een knelpunt. Bijvoorbeeld als het octrooi door de kennisinstelling is aangevraagd en de startende ondernemer in onderhandeling moet met die kennisinstelling om zijn ‘eigen’ onderzoeksresultaten te mogen gebruiken. Uit de gesprekken blijkt dat kennisinstellingen hier verschillend mee omgaan: veel kennisinstellingen zijn bereid het intellectueel eigendom te verkopen aan de startende ondernemer voor een redelijke prijs. Andere kennisinstellingen beginnen zware juridische onderhandelingen met de startende ondernemer.

Het is van belang dat universiteiten en kennisinstituten afspraken maken over de wijze waarop zij omgaan met het beschikbaar stellen van octrooien. De staatssecretaris van OCW heeft, op verzoek van de VVD-fractie, reeds toegezegd in het voorjaar van 2014 met een voorstel te komen hoe het intellectueel eigendom van universiteiten en kennisinstituten beter benut kan worden, bijvoorbeeld door startende ondernemers.

De echte oplossing voor een betere toegang tot kennis ligt in een systeem van open access. In het Verenigd Koninkrijk is inmiddels een expliciete keuze gemaakt voor het verplicht open access publiceren van wetenschappelijke publicaties en onderzoeksdata. Ook aan het ontvangen van Europese onderzoeksmiddelen uit Horizon2020 zal het ‘open access-publiceren’als voorwaarde worden gesteld. Deze brede beschikbaarheid van kennis draagt bij aan innovatie en kan het voor ondernemers een belangrijke vestigingsfactor zijn. Nederland moet, net als de EU, stappen ondernemen om open access de norm te laten zijn. De rechtvaardiging is dat de betreffende kennis met publiek geld is verkregen, dus ook publiek beschikbaar moet zijn.

Open access: het zonder beperkingen beschikbaar stellen van wetenschappelijke kennis. In het bijzonder gratis online. Het kan gaan om wetenschappelijke artikelen, boeken en datasets. Op dit moment komen lang niet alle publiek gefinancierde wetenschappelijke publicaties op deze manier beschikbaar. Dat komt omdat uitgeverijen die de eigendomsrechten van wetenschappers overnemen dat vaak niet willen. Zij verdienen veel aan het uitgeven van de resultaten van publiek gefinancierd onderzoek.

Ook het beschikbaar stellen van overheidsdata aan burgers en bedrijven stimuleert ondernemerschap en de ontwikkeling van nieuwe toepassingen en diensten. Voorbeelden hiervan zijn buienradar.nl en de app OmgevingsAlert (een app die de gebruiker attendeert op vergunningaanvragen in de buurt). Het openstellen van overheidsdata draagt bij aan de gewenste groei van de Nederlandse digitale economie.

Wij willen de beschikbaarheid van kennis voor startups vergroten. Wij doen daarom de volgende voorstellen.

Voorstel

  • Maak publicaties en onderzoeksdata die met publiek geld zijn bekostigd binnen een jaar via open access toegankelijk. Neem dit vereiste per 1 januari 2014 op in de voorwaarden voor het ontvangen van middelen uit de eerste en tweede geldstroom. Wijs als overheid een plek aan waarin deze kennis wordt verzameld en vrij toegankelijk wordt gemaakt voor onderzoekers, bedrijven en burgers.
  • Maak werk van open data. Per 2015 dient overheidsinformatie vrij beschikbaar te zijn, tenzij de privacy of openbare orde & veiligheid zich daar tegen verzet.
  • Geef ondernemers met een S&O-verklaring gratis of tegen een kleine vergoeding toegang tot alle kennisbronnen van universiteiten en hogescholen en daarmee tot de state of the art kennis in de wetenschappelijke wereld.
  • Maak op korte termijn afspraken met universiteiten, KNAW en NWO over het overdragen van intellectueel eigendom aan wetenschappers die hun vinding naar de markt willen brengen óf verder onderzoek willen doen bij een andere kennisinstelling.
  • Inventariseer de ongebruikte octrooien bij universiteiten en de TO2-instituten en maak afspraken hoe deze octrooien beschikbaar kunnen worden gesteld aan startende ondernemers.
  • Voorkom dat de TO2-organisaties patenten aanvragen en zorg dat zij echt vraaggericht gaan werken.
  • Verken de overstap van een registratie-octrooi naar een getoetst octrooi. Een getoetst octrooi biedt de ondernemer meer zekerheid en voorkomt een wildgroei aan octrooiaanvragen. Verkort waar mogelijk de duur van octrooien in sectoren waar de techniek snel verandert en time-to-market relatief kort is.